VNeID cho doanh nghiệp FDI: người đại diện là người nước ngoài không còn cần thẻ cư trú

Cho đến nay, người nước ngoài chỉ được cấp tài khoản VNeID khi có thẻ tạm trú hoặc thẻ thường trú. Điều đó khiến một nhóm rơi vào thế kẹt: người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài, mỗi lần chỉ sang Việt Nam một tuần bằng thị thực doanh nghiệp DN, trong khi doanh nghiệp của họ phải nộp mọi thứ trực tuyến qua những tài khoản mà chỉ VNeID mới mở được.

Từ ngày 28 tháng 9 năm 2026, điều kiện đó không còn. Nghị định 320/2026/NĐ-CP, ký ngày 13 tháng 8 năm 2026, sửa đổi Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử. Theo Điều 7 mới, mọi người nước ngoài “nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam” đều được cấp tài khoản định danh điện tử khi có nhu cầu. Nghị định hoàn toàn không nêu loại thị thực nào, nên thị thực doanh nghiệp, thị thực du lịch hay việc nhập cảnh hợp pháp theo diện miễn thị thực đều thuộc cùng một quy định.

Bài viết này nêu rõ điều gì thay đổi với cá nhân bạn, điều gì chưa thay đổi với doanh nghiệp của bạn, và các mốc thời hạn kèm theo.

Những thay đổi từ ngày 28 tháng 9

• Không còn cần thẻ cư trú. Căn cứ là nhập cảnh hợp pháp hoặc cư trú hợp pháp. Quy định cũ đòi thẻ tạm trú hoặc thẻ thường trú và loại trừ mọi người chỉ có thị thực ngắn hạn.
• Tài khoản của người nước ngoài không còn phân mức độ. Trước đây người nước ngoài có tài khoản mức độ 1 và mức độ 2, nay chỉ còn một loại tài khoản. Mức độ 1 và mức độ 2 vẫn giữ nguyên với công dân Việt Nam.
• Đăng ký phải làm trực tiếp. Bạn đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh cùng hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế và kê khai Mẫu TK01. Cán bộ thu nhận ảnh và vân tay của bạn rồi đối chiếu với cơ sở dữ liệu xuất nhập cảnh. Phương án nộp hồ sơ tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh thuộc Bộ Công an không còn nữa.
• Cần mang theo và cung cấp: hộ chiếu, một số thuê bao di động Việt Nam chính chủ và địa chỉ thư điện tử nếu có. Bạn cũng có thể kê khai các giấy tờ khác muốn tích hợp vào ứng dụng.
• Hai hoặc năm ngày làm việc. Hai ngày nếu ảnh khuôn mặt và vân tay của bạn đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, năm ngày nếu chưa có, tính từ khi hồ sơ hợp lệ. Cả hai nghị định đều không quy định phí, và bản công bố thủ tục cũng không ghi khoản phí nào.
• Người nước ngoài dưới 14 tuổi và người được giám hộ đi cùng người đại diện hoặc người giám hộ, và người này dùng số thuê bao di động chính chủ của mình để kê khai, đăng ký thay.

Hai thay đổi nhỏ hơn trong cùng nghị định cũng đáng biết. Tài khoản nay cho người nước ngoài và tổ chức dùng toàn bộ tính năng, tiện ích của hệ thống định danh, chứ không phải một phần rút gọn. Và người nước ngoài có tài khoản được đi qua cổng kiểm soát tự động khi xuất cảnh, nhập cảnh, điều mà trước đây chỉ dành cho công dân Việt Nam và một nhóm hẹp hơn.

Vì sao chuyện này lớn hơn vẻ ngoài của nó

Quy định về thẻ cư trú không chỉ gây bất tiện. Trong hai năm, Việt Nam đã chuyển các cổng dành cho doanh nghiệp sang VNeID, trong khi người nước ngoài không có thẻ cư trú lại không thể có được chính tài khoản mà các cổng đó yêu cầu.

Hướng dẫn của cơ quan thuế và cơ quan xuất nhập cảnh đã vá chỗ hở này theo từng trường hợp. Khi hệ thống thuế thông báo hồi tháng 6 năm 2025 rằng chỉ chấp nhận đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử, hướng dẫn tiếp theo vài ngày sau cho phép người nộp thuế chưa được cấp tài khoản, trong đó nêu đích danh người nước ngoài, tiếp tục dùng tài khoản thuế hiện có. Quy định năm 2026 về xác thực sinh trắc học với hóa đơn điện tử cũng có ngoại lệ tương tự cho người nước ngoài chưa đáp ứng được yêu cầu mức độ 2. Từ ngày 28 tháng 9, những ngoại lệ ấy trở nên khập khiễng: người nước ngoài được cấp tài khoản, nhưng không thể được cấp tài khoản mức độ 2, bởi mức độ không còn áp dụng với họ.

Tài khoản của bạn và tài khoản của doanh nghiệp: hai việc khác nhau

Đây là chỗ mà cách giật tít đang lan truyền, rằng định danh doanh nghiệp nay chỉ cần một thị thực doanh nghiệp, đi trước câu chữ của văn bản.

Tài khoản định danh điện tử của doanh nghiệp do Điều 12 Nghị định 69/2024 điều chỉnh, và Nghị định 320 không sửa đổi điều này. Điều đó vẫn quy định người đại diện theo pháp luật, hoặc người được ủy quyền, đăng ký tài khoản cho doanh nghiệp bằng cách đăng nhập ứng dụng với “tài khoản định danh điện tử mức độ 2 của mình”. Từ ngày 28 tháng 9, không người nước ngoài nào được cấp tài khoản mức độ 2, nên xét theo câu chữ, người nước ngoài đăng ký sau ngày đó không thể đáp ứng điều kiện này. Người nước ngoài đã có tài khoản mức độ 2 từ trước thì vẫn giữ tài khoản đó.

Gần như chắc chắn đây là sơ suất khi soạn thảo chứ không phải chủ trương. Ở chỗ khác, Nghị định 69 nêu rõ trường hợp người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài, được xác định bằng số định danh của người nước ngoài, và Điều 9 đã sửa đổi cho tài khoản của người nước ngoài dùng toàn bộ tính năng. Bộ Công an cũng đã nêu trình tự dự kiến: đăng ký tài khoản cá nhân cho người nước ngoài trước, rồi đăng ký tài khoản doanh nghiệp theo Điều 12. Đến nay chưa có hướng dẫn nào công bố để dung hòa câu chữ, và tại thời điểm viết bài cũng chưa có thông báo triển khai cho ngày 28 tháng 9.

Trên thực tế có ba hướng, xếp theo mức độ được văn bản hậu thuẫn:

• Nộp trực tiếp tại quầy. Điều 12 cho phép xin cấp tài khoản cho doanh nghiệp bằng cách nộp trực tiếp theo Mẫu TK02. Đọc kỹ thì cụm về mức độ 2 mô tả cách đăng nhập trực tuyến, chứ không phải tư cách mà người đó buộc phải có, và câu thứ hai không kèm điều kiện nào về tài khoản. Bản công bố thủ tục cũng không ghi yêu cầu hay điều kiện nào.
• Ủy quyền cho người đã có tài khoản. Một đồng nghiệp người Việt có tài khoản mức độ 2 có thể nộp hồ sơ. Khi làm trực tuyến, người đại diện vẫn phải xác nhận đề nghị trong tài khoản của chính mình và phải tải lên văn bản ủy quyền đã ký, nên hướng này hữu ích nhất khi nộp tại quầy.
• Thử ngay trên ứng dụng khi đã có tài khoản của mình. Hợp lý, và nhiều khả năng đúng là hướng được dự liệu, nhưng chưa ai cho biết đã làm được theo quy định mới.

Riêng với hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, pháp luật đã có sẵn một lối đi không phụ thuộc vào những điều trên. Từ tháng 7 năm 2026, người nộp hồ sơ và người ủy quyền đều phải xác thực điện tử, nhưng khi người ủy quyền chưa có tài khoản định danh điện tử thì hồ sơ có thể kèm theo bản sao hộ chiếu của người đó. Vậy nên người đại diện là người nước ngoài có thể ký các văn bản rồi để một đồng nghiệp người Việt nộp hồ sơ. Cũng lưu ý rằng tài liệu hướng dẫn đăng nhập năm 2026 của cổng đăng ký doanh nghiệp mô tả luồng dành cho công dân, gắn với số định danh cá nhân Việt Nam. Chưa có nguồn chính thức nào xác nhận tài khoản của người nước ngoài đăng nhập được ở đó.

Tài khoản mở trong chuyến lưu trú ngắn sẽ bị khóa khi kết thúc lưu trú

Đây là phần các thông báo bỏ qua. Điều 15 Nghị định 69/2024, điều mà Nghị định 320 không đụng tới, tự động khóa tài khoản của người nước ngoài khi hộ chiếu hết hạn, khi hết thời hạn cư trú được phép, hoặc khi người đó qua đời. Tài khoản được mở khóa khi căn cứ đó không còn.

Với người có thẻ cư trú, đó là chuyện còn xa. Với người đại diện dùng thị thực doanh nghiệp ba tháng, đó là chuyện thường ngày: tài khoản hoạt động trong thời gian lưu trú còn hiệu lực, bị khóa khi hết hạn, và trở lại khi bạn nhập cảnh hợp pháp lần sau. Hãy sắp xếp việc nộp hồ sơ theo nhịp đó, và đừng mặc định rằng tài khoản đăng ký hồi tháng 3 vẫn dùng được vào tháng 6.

Hai mốc thời hạn cần ghi vào lịch

• 31 tháng 12 năm 2026. Các nền tảng số quốc gia phải tích hợp tài khoản định danh điện tử để đăng nhập, xác thực và thực hiện giao dịch. Bên cạnh đó, các tài khoản giao dịch điện tử đã tạo lập trong danh mục lĩnh vực được nêu tên phải được liên kết và xác thực với tài khoản định danh điện tử. Danh mục này gồm hóa đơn điện tử, chứng khoán, viễn thông, người bán trên thương mại điện tử, kinh doanh vận tải, kinh doanh du lịch, kinh doanh dược, khám chữa bệnh, giáo dục và mạng xã hội.
• 30 tháng 6 năm 2027. Cùng nghĩa vụ liên kết đó đối với tài khoản thuộc lĩnh vực ngân hàng.

Các bộ trưởng có thể ban hành thêm danh mục giao dịch trực tuyến bắt buộc phải liên kết, nên phạm vi sẽ tiếp tục mở rộng mà không cần nghị định mới. Lưu ý rằng nghĩa vụ này áp dụng cho tài khoản trong những lĩnh vực đó, chứ không phải mọi tài khoản mà doanh nghiệp đang có.

Việc cần làm ngay

• Nếu người đại diện theo pháp luật của bạn là người nước ngoài chưa có thẻ cư trú, hãy sắp lịch đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh. Hai ngày làm việc là mốc thực tế nếu người đó mới nhập cảnh Việt Nam gần đây và dữ liệu sinh trắc học đã được thu nhận.
• Kiểm tra xem doanh nghiệp của bạn đã có tài khoản của tổ chức hay chưa, và ai đang nắm tài khoản đó.
• Nếu chưa có, hãy quyết định ngay sẽ đi theo hướng nào, và chuẩn bị sẵn văn bản ủy quyền nếu một đồng nghiệp người Việt sẽ nộp hồ sơ.
• Đối chiếu nhà cung cấp hóa đơn điện tử và ngân hàng của bạn với hai mốc liên kết là ngày 31 tháng 12 năm 2026 và ngày 30 tháng 6 năm 2027.
• Giữ cho hộ chiếu gắn với tài khoản luôn còn hiệu lực. Hộ chiếu cấp mới thì phải cập nhật thông tin tài khoản, còn hộ chiếu hết hạn sẽ làm tài khoản bị khóa.

Nếu bạn muốn được hỗ trợ ở bất kỳ khâu nào, hãy cho chúng tôi biết bạn cần gì và đội ngũ của chúng tôi sẽ kết nối bạn với những chuyên gia phù hợp. Để hiểu về chính ứng dụng này, xem bài hướng dẫn của chúng tôi về VNeID và danh tính số của Việt Nam, còn về các cổng nộp hồ sơ, xem eTax, cổng của Bộ Công an và đăng ký doanh nghiệp.

Thông tin được kiểm chứng ngày 23 tháng 9 năm 2026 theo bản ký của Nghị định 320/2026/NĐ-CP. Bài viết này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Hướng dẫn triển khai cho ngày 28 tháng 9 chưa được công bố khi bài viết hoàn thành, nên hãy xác nhận thủ tục tài khoản doanh nghiệp trước khi dựa vào đó.

Nguồn

• Nghị định 320/2026/NĐ-CP, bản ký (Chính phủ Việt Nam, tiếng Việt)
• Nghị định 320/2026/NĐ-CP, tóm tắt và toàn văn (Chính phủ Việt Nam, tiếng Việt)
• Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử (tiếng Việt)
• Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp và Nghị định 296/2026/NĐ-CP sửa đổi nghị định này (tiếng Việt)
• Thông tư 89/2026/TT-BTC về quản lý thuế (tiếng Việt)
• Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp: VNeID là cách đăng nhập duy nhất từ ngày 1 tháng 7 năm 2024 (tiếng Việt)
• Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp: bắt buộc xác thực điện tử từ ngày 21 tháng 7 năm 2026 (tiếng Việt)
• Bộ Công an trả lời về doanh nghiệp có người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài (tiếng Việt)